Programma 2009/2010

Cursussen

Bijbelverhalen als beelden van de ziel

Hoe kan de bijbel werkelijk tot ons spreken in onze verlangens en noden van vandaag de dag? Dat de verhalen heel rechtstreeks verhalen worden die ons hier en nu wat te zeggen hebben, zeggingskracht krijgen in ons bestaan van vandaag.
En van de manieren waarop dat kan, is de bijbelverhalen te lezen met de moderne kennis van onze psyche. Over onze psyche kunnen we alleen spreken in beelden, in metaforen. En dat past wonderwel bij de bijbelverhalen waarin ook heel veel metaforen worden gebruikt. Op deze manier worden verhalen, die eerst als onbegrijpelijk terzijde werden geschoven, levensecht. Zo gaan de verhalen over ons en kunnen ze ons rechtstreeks aanspreken.

Het is een manier van bijbellezen die heel oude papieren heeft; de vroege kerk kent ook uitgebreide stromingen die de bijbel op deze manier tot spreken brengen. Maar van ons vraagt het een behoorlijke omslag. Want we hebben eeuwen achter ons liggen, waarin vooral de nadruk lag op de letterlijke betekenis van de verhalen in de bijbel. Wie de verhalen niet letterlijk nam kon op afkeuring - of erger - rekenen. Gelukkig kennen we vandaag (weer) de vrijheid de bijbelverhalen metaforisch en psychologisch te verstaan. Het maakt de verhalen geweldig rijk en sprankelend!

In een korte reeks van drie donderdagavonden kunt u kennismaken met deze manier van bijbellezen, of uw kennis ervan verdiepen.

1, 15 en 22 oktober 2009
20.00 - 22.00 uur
't Trefpunt, L.de Colignystraat 20, Alkmaar
Kosten: € 34,50
Docent: Marius Braamse, protestants predikant, werkzaam bij de GGZ Noord-Holland Noord

---

Wislawa Szymborska - Onder n kleine ster

Soms droom ik van situaties die nooit waar kunnen worden. Zo verbeeld ik me bijvoorbeeld stoutmoedig dat ik de kans krijg om met Prediker te praten, de schrijver van die ontroerende klacht over de vruchteloosheid van alle menselijk pogen. Ik zou diep voor hem buigen, want hij is tenslotte een van de grootste dichters, voor mij tenminste. En dan zou ik zijn hand grijpen. "Er is niets nieuws onder de zon," dat schreef jij Prediker. Maar je bent zelf onder de zon geboren. En het gedicht dat jij schiep, is ook nieuw. Want niemand vr jou schreef het op. En al je lezers zijn ook nieuw onder de zon, want wie vr jou leefde kon het gedicht niet lezen. (...) En Prediker, ik wil ook nog vragen aan wat voor nieuwe dingen onder de zon je nu wilt gaan werken. Een nadere toevoeging aan de gedachten die je al neerschreef? Of zou je sommige ervan nu willen weerspreken? In je eerdere werk noemde je vreugde. Heb je aantekeningen, een paar ontwerpen? Ik betwijfel dat je zult zeggen: "Ik heb alles al opgeschreven, ik heb niets toe te voegen." Geen enkele dichter ter wereld kan dat zeggen en wel het minst van al een groot dichter als jij.

Aldus Wislawa Szymborska in 1996 in haar toespraak bij de uitreiking van de Nobelprijs voor literatuur. Zelf schrijft ze zoals Prediker over alles onder de zon. Een spiritualiteit van het dagelijkse leven. Bekeken met geestdrift en vertwijfeling en met de humor die beide relativeert, en altijd, meent ze ook zelf, met "verwondering", verbazing zelfs. Verontschuldigend "onder n kleine ster", maar niettemin een ster en in aandacht en inzicht nooit klein. Rond haar gedichten komen we vijf keer bijeen op een maandagmiddag.

We willen haar vooral zelf aan het woord laten in een thematische keuze uit haar gedichten. De thema's en de keuze van de gedichten zijn om te beginnen van haar zelf. Maar Szymborska zal nog altijd de eerste zijn om ons uit te nodigen zelf ook met een keuze te komen. En dat hebben we dus gedaan.

19 oktober, 2, 16, 30 november, 14 december 2025
14.00 - 16.30 uur
't Trefpunt, L.de Colignystraat 20, Alkmaar
Kosten: € 57,50
Docenten: Janneke Krijger en Cees Savelkouls, beiden medewerker bij het Karmelitaans Centrum voor Spiritualiteit te Haarlem; Janneke Krijger is psychotherapeute bij de GGZ Haarlem; Cees Savelkouls was pastor aan het Pieter Baan Centrum Utrecht.

---

Martin Buber: "Al het werkelijke leven is ontmoeting"

"De paarden. Als rabbi Wolf met de wagen reed, liet hij niet toe de paarden te slaan. 'Je hoeft ze niet eens uit te schelden', leerde hij de koetsier, 'als je maar weet, hoe je ze moet aanspreken'" (uit: 'Chassidische vertellingen').
Ontmoeting roept authenticiteit op, het is de kern van wat Buber ons te vertellen heeft. Hoe komen wij als mens tot ons recht? Het persoonlijke van ontmoetingen en relaties tussen mensen geeft lucht, geeft werkelijke vrijheid. Niet alleen 'wat spreekt aan', maar ook 'wie spreekt aan'. En natuurlijk ook het hoe van het spreken, van de taal,- het geldt voor mensen en... paarden!
Aandacht voor de therapeutische inslag van het denken van Buber is belangrijk. Hij zet sporen uit die het ik, het zelf  van de mens, uit een isolement kunnen leiden.

In een samenhangende serie van vier dinsdagavonden willen we iets van de actuele betekenis van het 'dialogische denken' van Buber (1878-1965) ontdekken. Naast denker was Buber ook schrijver en politiek activist. Zijn wending tot de werkelijkheid als een ontmoetingsgegeven maakte hij door chassidische verhalen te verzamelen, te bewerken en uit te geven. Deze volksverhalen uit Oost-Europa, vooral uit de 18e eeuw, zijn even sprankelend als diepzinnig. Zij beelden op een humoristische manier het paradoxale van geloven en leven uit. Minder bekend, maar wel van grote betekenis is de politieke activiteit die Buber tijdens zijn leven ontplooide. Hij heeft zich tot aan zijn dood ingezet voor een samenleven en samenwerken van joden en Palestijnen in n staat.
Het lezen van beeldtaal, zoals het zien van 'ontmoeting', 'gesprek', 'conflict', 'eenzaamheid' en 'vrijheid' in afbeeldingen van schilderijen - bijvoorbeeld van Marc Chagall - is onderdeel van de cursus.

De cursus in vogelvlucht.
Bijeenkomst 1: een biografische verkenning - met foto's - van Martin Buber, we lezen en bespreken enkele chassidische vertellingen.
Bijeenkomst 2: de therapeutische inslag van het denken van Buber; 'werkelijk gesprek helpt'.
Bijeenkomst 3: basiswoorden in Bubers hoofdwerk 'Ik en gij' ('Ich und Du'); we gaan op zoek naar elementen van 'ontmoeting' in de schilderkunst.
Bijeenkomst 4: een onderwerp in relatie tot Buber dat in de voorafgaande bijeenkomsten vanuit de groep naar voren is gekomen.

29 september, 13 en 27 oktober, 10 november 2025
20.00 - 21.30 uur
't Trefpunt, L.de Colignystraat 20, Alkmaar
Kosten:  € 46,=
Docent: Henk Haenen
Dr. Haenen is sinds zijn studies geschiedenis en filosofie werkzaam in het onderwijs. Hij is bezig met een filosofische studie over de actuele betekenis van Martin Buber.

---

Laven aan de bron

Bijbelverhalen kennen een diepte, die ze niet zomaar prijsgeven. De woordkeus is beeldend en kleurrijk. Tijdens deze workshop werken we met n enkel verhaal - het verhaal van de Samaritaanse vrouw bij de bron. (Joh. 4:1-42)

Door aandachtig lezen te combineren met eenvoudige schrijfoefeningen dringen we steeds dieper door tot de essentie van dit ene verhaal. We combineren woorden uit ons eigen leven, zoeken en verlangen, met die van dit Bijbelverhaal. Gaandeweg ontdekken we wat het ons persoonlijk heeft te zeggen. Aan het eind van de middag gaat het behalve over een Samaritaanse vrouw aan de bron ook over onszelf. Het verhaal komt tot leven en krijgt de kans om van zijn diepte met ons te delen.

Tijdens deze workshop wordt niet de theologische en/of wetenschappelijke werkwijze gevolgd. Op intutieve wijze wordt gezocht naar de persoonlijke weg die elk voor zichzelf kan gaan. Vooraf wordt er geen kennis over het Bijbelverhaal of ervaring met het creatieve schrijven verondersteld.

zaterdag 24 oktober 2009
10.00 - 16.00 uur, ontvangst vanaf 9.30 uur
Remonstrantse kerk, Fnidsen 33-37 Alkmaar
Kosten: € 23,=
Meenemen: pen en papier, lunch
Docent: Christine de Vries, schrijfcoach en supervisor - www.shodo.nl

---

De wil volgens kabbala. Over vrije wil, lot en bestemming.

Van de nood een deugd maken is een bekend spreekwoord. Van je lot je bestemming maken. Je kunt situaties die zich in je leven voordoen als een mogelijkheid zien: om het mooiste en krachtigste dat je in je hebt te gaan ontdekken en gebruiken. Maar je kunt ook zeggen: waarom overkomt dit mij? dit is niet eerlijk! Het verschil in reactie wordt benvloed door het innerlijk weten van de vrije wil. Vrije wil betekent niet dat je maar kunt kiezen wat je fijn denkt te vinden, het betekent dat je kiest hoe je reageert op wat er in je leven gebeurt.

Kabbala is een geestelijke scholingsweg met een joodse en westerse achtergrond. Het is een van de scholen van de ziel waarin geleerd wordt het bestaan vanuit een ruim bewustzijn te leven. De wil speelt daarbij een centrale rol. De aard daarvan kan aan de hand van de levensboom helder worden toegelicht. In een cursus van twee dagen worden allerlei aspecten van de wil in de eigen psyche verkend. Er wordt gewerkt met inleidingen, gesprek, stilte en visualisatie.

Zowel deelnemers aan eerdere kabbaladagen als nieuwe cursisten zijn welkom.

zaterdagen 13 februari en 13 maart 2010
10.00 tot 16.00 uur
De Terp, Kerklaan 4, Alkmaar-Oudorp (gewijzigde locatie!)
Kosten:  € 46,=
Bijzonderheden: men wordt verzocht zelf een lunchpakket mee te nemen
Docent: Magda van der Ende, Kabbala-docente

---

Levensreis: over de weg

Steeds meer mensen gaan lange tochten maken, pelgrimeren naar Rome of Santiago de Compostela. Onlangs is in de buurt van Egmond het monnikenpad geopend. Wandelen en spiritualiteit horen bij elkaar. Het beeld van de weg is heel oud, vaak weergegeven als spiraal of als labyrint. De symboliek stelt nadrukkelijk aan de orde dat wij onderweg voortdurend dezelfde dingen tegenkomen. De Zwaan biedt in samenwerking met de Laatdiensten een korte cursus aan over pelgrimeren en levensreis. Aan de hand van beeldmateriaal, muziek, teksten en gedichten wordt de pelgrimsroute naar Santiago de Compostella verbonden met de eigen levensweg. Drie woensdagavonden om in contact te komen met je levensbron.

3 en 17 februari, 3 maart 2010
20.00 - 22.00 uur
't Trefpunt, L.de Colignystraat 20, Alkmaar
Kosten    € 34,50
Docenten: Annerien Groenendijk, protestants theoloog, en Gonny Loman, katholiek theoloog; beiden zijn werkzaam als geestelijk verzorger bij het Medisch Centrum Alkmaar